Fort St.Michiel

Het Fort St. Michiel met stenen muren zoals dat nu te bewonderen is is slechts een van de ‘tijdlagen’ in het Kazernekwartier. De oudste laag waarvan sporen zijn gevonden is de oudheid (tot 3000 v Chr.). Zo’n spoor is te zien in de 4e vitrine: de vuurstenen Vlaardingen- of Burenbijl.

De Romeinen kwamen hierna (3000 v.Chr. tot 500 n.Chr.). Mogelijk bouwden zij een statio, een kleine wachtpost langs de Maas. Ook uit de middeleeuwen (500 n.Chr. tot 1500 n.Chr.) zijn bewoningssporen gevonden, zoals hutkommen en een sierraad dat is gemaakt van een Romeinse munt. Er was een gaatje in gemaakt om er een hanger van te maken.

De eerste aanleg voor een verdedigingswerk lag iets noorwestelijker van het huidige fort, tussen de Maas en waar nu dit museum ligt. Dit hoornwerk lag er waarschijnlijk al voor dat de Spaanse bezetter arriveerde.

Pas in de Spaanse tijd (1500 n.Chr. tot 1700 n.Chr.) werd de basis gelegd voor het vijf-puntige fort zoals we dat nu kennen. Dit fort bestond uit aarden wallen en waarschijnlijk een droge gracht. Dit aarden fort diende om Venlo te belegeren. Het beleg van Venlo vond plaats in 1543. Een afbeelding hiervan hangt in de entre-hal. In de eerste vitrine in het museum ligt onderin een verzameling granaten en mortieren uit deze tijd die zowel aan de Venlose als aan de Blerickse zijde zijn gevonden.

In de Franse tijd (1700 n.Chr. tot 1800 n.Chr.) werden de muren versterkt met een stenen mantel. Grote delen hiervan zijn nu te bezichtigen tijdens een wandeling. De gracht werd uitgediept en er werd een duiker aangelegd om water aan te voeren vanuit westelijke richting. Aan de zijde van de Maas was een tweede duiker, om overtollig water af te voeren.

Het fort is ook nog een korte periode in Belgische handen geweest. (1700 n.Chr. tot 1800 n.Chr.). Zij legden fort Leopold aan, aansluitend op de geometrie van het al versterkte fort, richting de Maas. Toen de Fransen het fort vervolgens opnieuw in bezit namen, bouwden ze de vesting nog verder uit. De gracht werd breder en aan de westzijde werden twee lunetten aangelegd. In deze periode was het fort in haar volle omvang.

In de periode (1900 n.Chr. tot 1950 n.Chr.) werd de Frederik Hendrik Kazerne aangelegd. De fortmuren werden tot op maaiveldniveau afgebroken, de grachten werden gedempt. Hierop werd een rechthoekig ontworpen plein aangelegd met een ensemble van kazernegebouwen daar omheen. Gedurende de tweede wereldoorlog werden hier nog diverse schuilkelders en loopgraven aan toegevoegd.

Na de tweede wereldoorlog werd de kazerne uitgebreid met modernere gebouwen. Na 2009 werden nieuwe plannen voor het terrein gepresenteerd. In deze nieuwe plannen krijgt het vijfpuntige fort opnieuw een prominente plaats, maar dan aangevuld met toekomstige bebouwing waarvan het ontwerp nog niet bekend is. Alle kazernegebouwen die nu nog aanwezig zijn, inclusief het plein, de vier zuilen bij de poort, de fortmuur en een bomenlaan zijn gemeentelijk of rijksmonument.